Sau một tháng mở cổng, thời gian đăng ký Olympic AI PTIT 2026 đã chính thức khép lại. Với các đội đã hoàn tất hồ sơ, chặng tiếp theo không còn là đăng ký tham gia, mà là bước vào giai đoạn chuẩn bị cho Vòng Sơ loại diễn ra ngày 16/8/2026.

Olympic AI PTIT 2026 được tổ chức cho hai nhóm thí sinh: sinh viên đang học tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông và học sinh lớp 10, 11, 12 trên toàn quốc. Mỗi đội gồm từ hai đến ba thành viên thuộc cùng một trường. Nội dung cuộc thi tập trung vào hai lĩnh vực cốt lõi của trí tuệ nhân tạo hiện đại là Thị giác máy tính (Computer Vision) và Xử lý ngôn ngữ tự nhiên (Natural Language Processing – NLP).

Nhưng một cuộc thi AI đòi hỏi nhiều hơn khả năng lập trình đơn thuần. Một lời giải tốt còn phụ thuộc vào cách đội đọc dữ liệu, lựa chọn phương pháp tiền xử lý, xây dựng mô hình cơ sở, tổ chức thử nghiệm và sử dụng hợp lý tài nguyên tính toán trong thời gian giới hạn. Vì vậy, giai đoạn trước Vòng Sơ loại là lúc các đội cần chuyển trọng tâm: từ việc học thêm nhiều mô hình mới sang chuẩn hóa quy trình làm việc trong ngày thi.

Một việc nên làm sớm là phân chia vai trò rõ ràng giữa các thành viên. Với một đội ba người, chẳng hạn, một thành viên có thể tập trung kiểm tra dữ liệu và xây dựng quy trình xử lý (pipeline), một người phụ trách thử nghiệm mô hình, trong khi người còn lại theo dõi kết quả, quản lý phiên bản mã nguồn và hỗ trợ phần còn thiếu. Cách phân công cụ thể sẽ tùy vào thế mạnh của từng đội, nhưng điều quan trọng là mọi người đều biết mình cần làm gì khi thời gian bắt đầu được tính.

Các đội cũng nên dành ít nhất một buổi để mô phỏng một phiên thi hoàn chỉnh. Thay vì luyện từng kỹ thuật rời rạc, các đội nên chọn một bộ dữ liệu phù hợp, đặt giới hạn thời gian và thực hiện toàn bộ quy trình từ đọc đề, khám phá dữ liệu, xây dựng mô hình cơ sở, huấn luyện mô hình đến sinh kết quả cuối cùng. Một lần luyện như vậy thường giúp phát hiện những vấn đề rất thực tế mà quá trình học thông thường khó bộc lộ: ai sẽ quản lý các thử nghiệm, cách đặt tên phiên bản, khi hai thành viên cùng cần GPU thì xử lý thế nào, hay đội sẽ làm gì nếu mô hình tốt nhất gặp lỗi ngay trước thời điểm nộp bài.

Trong thi đấu AI, có một mô hình cơ sở (baseline) ổn định từ sớm cũng đặc biệt quan trọng. Một mô hình phức tạp có thể cho kết quả cao hơn, nhưng nếu mất quá nhiều thời gian huấn luyện hoặc khó tái tạo thì chưa chắc đã là lựa chọn phù hợp trong điều kiện thi đấu. Có được một baseline chạy ổn định giúp đội luôn có kết quả hợp lệ, đồng thời tạo ra một mốc rõ ràng để đánh giá xem các thay đổi tiếp theo thực sự tốt hơn hay chỉ làm quy trình phức tạp hơn.

Cùng với đó, việc ghi lại quá trình thử nghiệm nên trở thành một thói quen ngay từ giai đoạn chuẩn bị. Chỉ cần một bảng đơn giản gồm tên thử nghiệm, phiên bản dữ liệu, mô hình, các tham số chính, điểm đánh giá và ghi chú cũng có thể giúp đội tiết kiệm rất nhiều thời gian. Khi số lượng thử nghiệm tăng lên, việc chỉ dựa vào trí nhớ rất dễ dẫn đến nhầm lẫn giữa các cấu hình. Một hệ thống theo dõi rõ ràng giúp đội biết vì sao một kết quả tốt hơn, có thể quay lại phiên bản ổn định khi cần và tránh lặp lại những thử nghiệm đã thất bại.

Những kỹ năng này không chỉ hữu ích cho một cuộc thi. Chúng cũng khá gần với cách một dự án AI thực tế được triển khai: bắt đầu từ dữ liệu, xây dựng baseline, thử nghiệm có kiểm soát, so sánh kết quả và từng bước cải thiện hệ thống. Vì thế, khoảng thời gian chuẩn bị cho Olympic AI cũng là cơ hội để học sinh và sinh viên làm quen với một quy trình làm AI bài bản hơn, thay vì chỉ tập trung vào việc đạt điểm cao trên bảng xếp hạng.

Chỉ còn chưa đầy hai tuần nữa, Vòng Sơ loại Olympic AI PTIT 2026 sẽ chính thức diễn ra vào ngày 16/8/2026. Việc cần làm lúc này là kiểm tra lại môi trường làm việc, thống nhất cách phối hợp, luyện một phiên thi hoàn chỉnh và chuẩn bị một baseline đủ ổn định để có thể bắt đầu ngay khi đề thi được mở.

Cổng đăng ký đã khép lại. Phần quan trọng nhất của Olympic AI PTIT 2026 đang ở phía trước.

Thông tin và các cập nhật chính thức của cuộc thi được đăng tải tại trang olpai.ptit.edu.vn và nhóm cộng đồng thí sinh dự thi trên Zalo.