(SHTT) – Cục diện sở hữu trí tuệ (SHTT) toàn cầu vừa ghi nhận một cột mốc đáng chú ý khi Trung Quốc chính thức vươn lên vị trí thứ ba về số lượng đơn đăng ký bằng sáng chế tại châu Âu – một thị trường được xem là “chuẩn mực vàng” trong việc bảo hộ công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Sự bứt phá này, cùng với sự thống trị ngày càng rõ nét của các tập đoàn công nghệ Hàn Quốc, đang góp phần định hình lại bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu, nơi dòng chảy công nghệ có xu hướng dịch chuyển mạnh mẽ về phương Đông. Đây không chỉ là câu chuyện về số lượng đơn đăng ký, mà còn phản ánh sự chuyển dịch quyền lực công nghệ trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt.
Theo báo cáo mới nhất từ European Patent Office (EPO) có trụ sở tại Munich (Đức), năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt khi tổng số đơn đăng ký bằng sáng chế vượt mốc 200.000 đơn. Cụ thể, các doanh nghiệp và nhà phát triển trên toàn cầu đã nộp 201.974 đơn, tăng 1,4% so với năm 2024. Con số kỷ lục này không chỉ phản ánh sức hút mạnh mẽ của thị trường châu Âu mà còn cho thấy đây vẫn là “thỏi nam châm” đối với các công nghệ tiên phong, đặc biệt trong các lĩnh vực có giá trị thương mại cao.
Điểm nhấn đáng chú ý nhất là sự thay đổi thứ hạng trong nhóm dẫn đầu. Lần đầu tiên, Trung Quốc vượt qua Nhật Bản để vươn lên vị trí thứ ba với 10,9% tổng số đơn đăng ký, trong khi Nhật Bản lùi xuống thứ tư với 10,5%. Sự hoán đổi này phản ánh rõ nét chiến lược dài hạn của Bắc Kinh trong việc thúc đẩy tự chủ công nghệ, đầu tư mạnh vào nghiên cứu – phát triển (R&D) và khuyến khích doanh nghiệp đăng ký sở hữu trí tuệ ở các thị trường quốc tế
Trong khi đó, Mỹ tiếp tục giữ vững vị thế siêu cường công nghệ với 23,3% tổng số đơn đăng ký, theo sau là Đức với 12,1%. Dù các quốc gia thành viên EPO vẫn chiếm tỷ trọng lớn (42,9%), động lực tăng trưởng thực sự lại đến từ các quốc gia ngoài khu vực với mức tăng 2,1%. Điều này cho thấy các tập đoàn đa quốc gia ngày càng coi bằng sáng chế tại châu Âu là “giấy thông hành” chiến lược nhằm bảo vệ quyền lợi và mở rộng thị trường trong bối cảnh toàn cầu hóa công nghệ.
Ở cấp độ doanh nghiệp, các đại diện châu Á tiếp tục thể hiện sức mạnh vượt trội. Samsung duy trì vị trí số một, khẳng định ưu thế trong điện tử tiêu dùng, bán dẫn và thiết bị di động. Huawei đứng thứ hai bất chấp các rào cản thương mại và lệnh hạn chế từ phương Tây, cho thấy năng lực R&D nội tại vẫn rất mạnh. LG tiếp tục giữ vị trí thứ ba, đặc biệt nổi bật trong lĩnh vực màn hình, pin và thiết bị gia dụng thông minh.
Trong bối cảnh đó, Nokia nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi của châu Âu khi ghi nhận mức tăng trưởng đơn đăng ký lên tới 89,4%, qua đó vươn lên vị trí thứ năm toàn cầu. Sự “tái sinh” này phản ánh chiến lược chuyển dịch thành công của Nokia từ mảng thiết bị di động sang hạ tầng mạng, đặc biệt là công nghệ 5G và các giải pháp viễn thông thế hệ mới.
Về xu hướng công nghệ, lĩnh vực công nghệ máy tính – đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) – tiếp tục dẫn đầu với hơn 17.800 đơn đăng ký. AI đang trở thành nền tảng cốt lõi của làn sóng đổi mới tiếp theo, với ứng dụng trải rộng từ y tế (chẩn đoán hình ảnh, thuốc cá nhân hóa), giao thông (xe tự hành), đến tài chính và quản trị doanh nghiệp.
Không chỉ dừng lại ở AI, các lĩnh vực như truyền thông kỹ thuật số, bán dẫn và công nghệ lượng tử cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh. Đặc biệt, cuộc đua về công nghệ lượng tử được xem là “trận chiến tương lai”, nơi các quốc gia và tập đoàn lớn tìm cách nắm giữ lợi thế về năng lực tính toán siêu cấp – yếu tố có thể làm thay đổi hoàn toàn các ngành như mật mã học, vật liệu và mô phỏng khoa học.
Theo nhận định của Chủ tịch EPO, António Campinos, xu hướng gia tăng đăng ký sáng chế trong các lĩnh vực công nghệ lõi cho thấy các doanh nghiệp đang tập trung xây dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn thay vì chỉ chạy theo các cải tiến ngắn hạn. Đồng thời, ông cũng nhấn mạnh vai trò của hệ thống SHTT trong việc thúc đẩy đổi mới và bảo vệ thành quả sáng tạo trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Nhìn rộng hơn, những số liệu của năm 2025 gửi đi một thông điệp rõ ràng: bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu đang trở nên đa cực hơn bao giờ hết. Nếu như trước đây Mỹ và châu Âu giữ vai trò trung tâm, thì nay châu Á – đặc biệt là Trung Quốc và Hàn Quốc – đang nổi lên như những cực tăng trưởng mới với tốc độ và quy mô đáng kể.
Trong thời gian tới, xu hướng này nhiều khả năng sẽ tiếp tục gia tăng khi các quốc gia đẩy mạnh đầu tư vào R&D, xây dựng hệ sinh thái đổi mới và cạnh tranh trong việc thiết lập các tiêu chuẩn công nghệ toàn cầu. Cuộc đua sở hữu trí tuệ vì thế không chỉ là cuộc đua về số lượng bằng sáng chế, mà còn là cuộc cạnh tranh chiến lược nhằm định hình tương lai công nghệ và kinh tế của nhân loại trong thập kỷ tới.
